Hoe je angst onbewust versterkt

De knoop in je buik en je hart dat tekeergaat: angst en paniek kunnen je soms overspoelen zoals een tsunami of je geniepig onderuithalen zonder dat je het beseft. Maar soms doe je ook onbewust dingen die je angst versterken. Daarom neem ik je in deze blog mee langs twee paden: wat je best blijft doen als je je angst in stand wil houden (niet aanbevolen) en wat je kunt leren om je angst vriendelijk te begeleiden (veel aangenamer). 

De essentie

Met ACT leer je dat angst een ongevaarlijke metgezel is. Hij is geen vijand die je moet overwinnen voordat je mag leven. Maar vaak versterken we onze angst onbewust door wat we doen of denken. Yirka deelt korte maar krachtige oefeningen die je helpen om kleine stapjes te zetten, ondanks je angst.  

5 onbewuste reacties waardoor je angst floreert 

1. Vermijden, vermijden, vermijden

Zie je op tegen een feestje? Dan ga je best niet. Ben je bang om iets verkeerd te zeggen? Dan zwijg je beter. Dat werk perfect … als je je wereld steeds kleiner wil maken. Maar dat helpt je niet verder. Zo verlies je contact met anderen en wordt je angst alleen maar sterker. 

2. Je angst blijven analyseren 

Waarom voel ik dit? Wanneer begon het? Wat zegt het over mij als mens? Wat gaan anderen wel niet denken? Waarom moest mij dit overkomen? Hoe meer je piekert, hoe groter en ingewikkelder de angst lijkt. Zo kweek je er hoogstwaarschijnlijk weer een 'angst-octopus' bij. En vermoedelijk wil je dat liever niet. 

3. Alles onder controle houden 

Als je álles maar goed genoeg plant en voorbereidt dan kan angst je niks maken, toch? Maar angst is zoals een eigenwijze kat: hoe meer je probeert hem in een kooitje te stoppen, hoe woester hij eruit kronkelt. Controle is verleidelijk, maar uiteindelijk wordt hij een vermoeiende illusie. Hoe meer je krampachtig probeert om elk risico te elimineren, hoe groter je angst voor het onbekende wordt. Resultaat? Je leven verandert langzaam in een ‘militaire operatie’ terwijl je eigenlijk gewoon naar de winkel wilde …

4. Je innerlijke criticus op speaker zetten 

Je kent 'm wel, dat stemmetje dat bij elk sprankeltje angst roept: ‘Stel je niet zo aan’ of ‘Anderen hebben hier geen last van, alleen ik’. Alsof je niet enkel de angst moet dragen, maar ook nog een zak vol schuld en schaamte op je rug moet tillen. Je innerlijke criticus denkt misschien dat hij je helpt ‘Als ik streng ben, word je sterker’, maar in werkelijkheid jaagt hij je alleen maar dieper het moeras in. Hoe harder je jezelf veroordeelt, hoe kleiner en banger je je gaat voelen. Precies waar angst van houdt.

5. Wachten tot de angst weg is voordat je durft leven 

Veel mensen hopen dat er ooit een dag komt waarop ze wakker worden en zich totaal angstvrij voelen. Dan kunnen ze pas echt beginnen met leven. Maar eigenlijk is dat een beetje alsof je zegt: ik ga pas zwemmen als het water helemaal droog is. Wat gebeurt er? Je blijft aan de kant staan ... terwijl het leven gewoon doorgaat. In ACT leer je dat je angst niet weg hoeft te zijn. Je mag nú al stappen zetten richting datgene wat je belangrijk vindt — mét je angst als gezelschap.

5 krachtige keuzes die je angst verzachten 

1. Maak ruimte voor je angst 

In plaats van angst te zien als de vijand die je moet verslaan, kun je leren dat hij een onhandige, maar ongevaarlijke metgezel is. Je hoeft je angst niet weg te jagen, weg te stoppen of te negeren. Je kunt hem ook vriendelijk ruimte geven, zoals je ruimte zou maken voor regen op een druilerige dag: vervelend, ja, maar het hoeft je dag niet volledig te verpesten. 

Probeer eens 
Wanneer je angst voelt, adem rustig in en zeg bij jezelf: er is ruimte voor mijn angst, ik hoef niets te op te lossen.

2. Kies voor je waarden, niet voor je angst 

Angst probeert je vaak te sturen: doe dit niet, ga daar niet heen, blijf veilig. Maar jij mag kiezen welk kompas je volgt: je angst of je diepste waarden. ACT geeft mee richting aan de dingen die je belangrijk vindt in je leven, ook al wandelt de angst nog een stukje met je mee. Je hoeft je dus niet eerst 'beter' te voelen voordat je mag bewegen. Je mag kiezen om te leven zoals je wilt, juist mét de aanwezigheid van spanning. 

Vraag jezelf af 
Wat is op dit moment belangrijker voor mij: mijn angst vermijden of een stap zetten richting iets wat ik echt waardevol vind? 

3. Laat controle los en oefen overgave 

De drang om gevoelens volledig te beheersen is begrijpelijk, maar in werkelijkheid maakt die controlepoging je alleen maar gespannener. ACT nodigt je uit om te stoppen met worstelen tegen de binnenkant van je ervaring en in plaats daarvan te surfen op de golven van het leven. Soms woest, soms kalm. Overgave betekent niet opgeven, maar erkennen dat je niet alles kunt beheersen en dat je daar ook niet op hoeft te wachten om volop te leven. 

Herinner jezelf 
Ik kan de golven niet stoppen, maar ik kan wel leren surfen. 

4. Ontwikkel een compassievolle innerlijke stem 

In ACT leer je dat de manier waarop je tegen jezelf praat, je ervaring diep kan kleuren. Als je jezelf toespreekt met harde, veroordelende woorden - ‘Waarom ben ik zo zwak?’ - wordt de angst vaak alleen maar pijnlijker. Wat als je in plaats daarvan zacht, vriendelijk en ondersteunend kan zijn voor jezelf? Precies zoals je zou zijn voor een goede vriend die het moeilijk heeft? 

Oefening 
Als je vandaag angst voelt, stel jezelf de vraag: wat zou ik zeggen tegen een vriend die zich zo voelt? En zeg die woorden dan tegen jezelf. 

5. Beweeg ondanks de angst 

Wachten tot angst verdwijnt voordat je actie onderneemt, is zoals wachten tot het windstil is om te leren zeilen. ACT moedigt je aan om kleine, moedige stappen te zetten in de richting van je doelen en dromen, zelfs als angst met je meeloopt. Door te handelen ondanks de angst, groeit je vertrouwen niet omdat de angst verdwijnt, maar omdat jij leert: ik kan dit dragen. 

Kleine uitdaging 
Kies vandaag één kleine actie die je spannend vindt en zet die stap. En laat intussen rustig spannende gevoelens of gedachten toe. De angst is misschien aanwezig, maar besef dat jij de richting bepaalt. 

Wil je samen met mij aan de slag?

Dat kan zeker. Lees meer over ACT en mijn aanpak en maak gerust een vrijblijvende eerste afspraak. Samen ontdekken we hoe jij ruimte kunt maken om te groeien, precies zoals je bent, mét angst en al. Want je hoeft dit niet alleen te doen.

Lees meer blogs