Wat is holistische psychiatrie?
Onze brede kijk op psychische gezondheid
Geschreven door holistisch psychiater Dr. Nathalie Heemskerk
Hoe groei je als mens? Door verbinding met én in jezelf. Samen met haar team brengt Nathalie dit elke dag in de praktijk.
Hoe was jouw dag? Waarschijnlijk heb je vandaag dingen gedacht, emoties ervaren en je lichaam gevoeld. We leven elke dag in verschillende lagen. De holistische psychiatrie bekijkt je als één geheel en werkt met die verschillende niveaus tegelijk. Voor een diepe persoonlijke groei. Ik leg je graag uit hoe dat precies werkt.
Er was eens …
… een groep blinde mensen die nieuwsgierig was naar een olifant. Ze hoorden dat het een groot en indrukwekkend dier was, maar ze hadden er nog nooit een ontmoet. Op een dag kregen ze de kans.
De eerste blinde raakte het been van de olifant aan en zei: "Oh, de olifant voelt zoals een stevige boomstam." De tweede blinde voelde de slurf: "Nee, hij is als een lange slang." De derde blinde, die een oor aanraakte, riep: "Jullie hebben het mis, de olifant is een grote waaier!" En zo ging het verder. Elke blinde persoon beschreef het dier op basis van zijn eigen ervaring, maar niemand begreep het volledige plaatje.
Waarschijnlijk kom je bij je heropstart enkele drempels tegen die je misschien niet verwachtte. We overlopen er vijf en vertellen je hoe je ermee omgaat.
De essentie
We leven allemaal in verschillende lagen: fysiek, emotioneel, mentaal en spiritueel. Holistische therapie bekijkt een mens als één geheel. En werkt op alle lagen tegelijk met verschillende behandelingen tegelijk. Zo stimuleert de holistische psychiatrie je tot diepe groei en blijvende verandering.
Integrale of holistische therapie?
Integrale psychiatrie en holistische psychiatrie zijn in essentie hetzelfde. Het verhaal van de olifant illustreert het basisprincipe: bekijk het geheel in plaats van elk onderdeel apart. Sterker nog: je kunt de waarde van een systeem – de olifant – niet volledig begrijpen als je enkel de afzonderlijke delen ziet. En dat passen we toe bij holistische therapie. We maken verbindingen over lagen en behandelingen heen om jou als volledige persoon te ondersteunen. Zo vormen we psychische problemen om naar diepe groei en verandering.
Terug naar de essentie van het mens-zijn
Tijdens mijn opleiding hoorde ik Prof. Dr. Rogier Hoenders inspirerend vertellen over integrale psychiatrie. Het voelde als een verademing. Terug naar de essentie van psychische zorg: patiënten – mensen – met een brede blik bekijken in plaats van enkel het ziektebeeld te behandelen. Dr. Hoenders zette de integrale psychiatrie in Nederland écht op de kaart. Zijn inzichten vormen een mooie basis waar ik vandaag als holistische psychiater in Limburg op verder bouw met mijn eigen accenten.
Verbinding als basisprincipe
Het holistische principe stelt dat alles in het universum met elkaar verbonden is. Je kunt de afzonderlijke elementen niet volledig begrijpen zonder rekening te houden met de bredere context waarin ze zich bevinden. Klinkt wat abstract? Laten we het toepassen op onze menselijke ervaringen. We leven allemaal in verschillende niveaus, al beseffen we dat niet altijd. Iedereen heeft een fysieke, emotionele, mentale en spiritueel laag in zich. Al die niveaus zijn met elkaar verbonden én beïnvloeden elkaar continu
-
- Fysieke laag: ons lichaam en de materiële wereld
Op dit niveau is onze gezondheid het tastbaarst. Een voorbeeld? Een lange stressvolle periode op je werk bezorgt je hoofdpijn en schouderklachten. Anders gesteld: je gedachten, je emoties, je spirituele ontdekkingen, … worden hier in een fysieke vorm gegoten. Net zoals op elke laag, kunnen we vanuit dit fysieke niveau onze gezondheid verbeteren met bewuste leefstijlaanpassingen.
-
- Emotionele laag: onze emoties en relatie met onszelf en anderen
Emoties zijn krachtige drijfveren: ze beïnvloeden ons gedrag en onze reacties op de wereld. Wanneer we bijvoorbeeld pijn, angst of verdriet voelen en dat niet juist verwerken of loslaten, kunnen ze ons fysieke welzijn beïnvloeden. Dat geldt ook voor ‘positieve’ emoties. Je voelde vast al eens dat vreugde of dankbaarheid je energie verhoogt en dat je je sterker in je lichaam voelde.
-
- Mentale laag: onze gedachten, overtuigingen en percepties
Dit is het niveau van ons bewustzijn. Hier interpreteren en begrijpen we onze ervaringen. Onze gedachten sturen onze emoties, die vervolgens ons fysieke welzijn beïnvloeden. Wanneer we onszelf toestaan om beperkende overtuigingen los te laten en ons openstellen voor nieuwe ideeën, kan dit onze mentale helderheid verbeteren én onze emotionele en fysieke toestand positief beïnvloeden.
-
- Spirituele laag: onze verbinding met iets groters dan onszelf
Spiritualiteit gaat breed. Of dat nu een gevoel van zingeving is of de verbinding met de natuur, spiritualiteit kan ons een gevoel van doel geven. Een gevoel van verbinding. Een voorbeeld? De oneindige kracht van de zee en de wind die je helpen om iets los te laten. Een dieper gevoel van verbinding kan ons helpen om uitdagingen en pijn te begrijpen en ons emotionele en mentale welzijn te verrijken. En dat vertaalt zich weer in ons fysieke leven: een betere gezondheid en veerkracht.
Alle niveaus zijn verbonden
Je kunt de lagen niet los van elkaar zien. Verschuift er iets op één laag, dan heeft dat een impact op alle andere niveaus. Wanneer je mentaal groeit door nieuwe inzichten of door therapie, voel je je emotioneel lichter en voel je je fysiek ook sterker. Volgens datzelfde principe kan een positieve lichamelijke ervaring zoals yoga of meditatie je mentale helderheid en emotionele stabiliteit bevorderen.
Alles ontstaat in de mind
In het holistische denken is bewustzijn de bron van alles. Alles wat we ervaren in de fysieke wereld is ontstaan in onze gedachten en overtuigingen. Onze geest vormt de basis van ons bestaan. Wat er in onze geest leeft, vertaalt zich uiteindelijk in onze fysieke wereld. Holistische therapie bouwt op dit principe. Wanneer we ons bewustzijn veranderen – bijvoorbeeld onze overtuigingen aanpassen of onze spirituele praktijk versterken – kunnen we ons leven op alle niveaus verbeteren.
De brede ‘gereedschapsgordel’ van de holistische psychiater
Ik vergelijk de holistische psychiatrie vaak met een gereedschapsgordel. Ik kijk met een brede en open blik naar inzichten uit mijn opleiding, werkervaring en wetenschappelijke evoluties. Daardoor beperk ik mij niet tot pillen en praten. Vergis je niet, die zitten ook in mijn gordel. Maar naast deze ‘reguliere’ behandelmethoden weet ik heel goed wat het complementaire en spirituele landschap te bieden heeft. Ons team weerspiegelt dat mooi. Van ACT-therapie (acceptance and commitment therapy), lifecoaching, natuurlijke medicatie en leefstijlinterventies tot transformatieve opstellingen en therapeutische yoga, om maar een paar voorbeelden te noemen. Ook hier geldt: verbinden en bruggen bouwen. Kwaliteiten combineren en behandelmethoden samenvoegen om gelijktijdig op de verschillende niveaus – die je hierboven las – te werken en tot één krachtig geheel te komen. Daar is onze aanpak op gebouwd. En daarom werk je in ons combitraject intensief aan meerdere aspecten tegelijk.
Geïnteresseerd in deze holistische aanpak?
En heb je vragen of wil je eens vrijblijvend van gedachten wisselen? Weet dat het altijd kan met een vrijblijvend kennismakingsgesprek. We nemen de tijd om jouw situatie en jouw vragen te bespreken. Uiteraard zonder verdere verplichtingen.
